«Չպետք է կամենանք մեր հույսը և ապագան նյութական Հայաստան գաղափարի վրա հիմնել, այլ պիտի տենչանք ու աշխատենք Հոգեւոր Հայաստանի համար»։

Հարութ Սասունյան իր հոդվածում անդրադարձել է 2026 թվականի հունիսի 7-ին նախատեսված խորհրդարանական ընտրություններին՝ դրանք ներկայացնելով ոչ միայն որպես իշխանության հերթական վերարտադրության փորձ, այլև որպես Հայաստանի ապագայի համար ճակատագրական հանգրվան։ Սասունյանը նշում է, որ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանավարման ութ տարիները, իր գնահատմամբ, ուղեկցվել են ծանր քաղաքական ու ազգային կորուստներով՝ սկսած 2020 թվականի պատերազմից մինչև Արցախի հայաթափում և Հայաստանի տարածքային ու անվտանգային խնդիրներ։

Մի՞թե հայ ժողովուրդը կրկին պատրաստ է որպես ազգի առաջնորդ ընդունել մի մարդու, ում անունը վաղուց դարձել է դավաճանության հոմանիշ։ Նրան, ով սովոր է տեսախցիկների առաջ հագեցնել քաղցը՝ չնկատելով խղճի քաղցը, ում գոռգոռոցներն ու սպառնալիքները խլացնում են բանականության ձայնը, իսկ հիստերիաներն ու փողոցային խուժանի բառապաշարը դարձել են վարքագծի նորմա։ Մի՞թե Հայաստանը դատապարտված է երկրի ճակատագիրը հանձնել մի անհատի ձեռքը, ով զուրկ է տարրական քաղաքավարությունից ու մարդկային արժանապատվությունից։

44-օրյա պատերազմից հետո Նիկոլ Փաշինյանը արտաբերեց մի նախադասություն, որը հետագայում դարձավ ամբողջ կապիտուլյանտ վարչախմբի հոգեբանական ախտորոշումը․ «Ես պատասխանատու եմ, բայց մեղավոր չեմ»։ Այդ խոսքերը պատահական չէին։ Դրանք մարդու խոսքեր էին, որը գիտակցում էր կատարված աղետի մասշտաբը, բայց միաժամանակ հասկանում էր, որ Հայաստանում ստեղծված քաղաքական, դատաիրավական ու քարոզչական ամբողջ մեքենան իրեն կպաշտպանի, կարդարացնի, կլվանա արյունը, կջնջի մեղքի հետքերը։ Եվ այդպես էլ եղավ։

Մարդը, ում իշխանության օրոք Արցախը հայաթափվեց, հազարավոր ընտանիքներ կորցրին իրենց որդիներին, տները, գերեզմաններն ու հայրենիքը, այսօր արդեն փորձում է կասկածի տակ դնել հենց Արցախի հայկականությունը։ «Ինչո՞վ է մերը եղել, մի հատ բացատրեք», — ասում է նա՝ սեփական քաղաքական կապիտուլյացիան ներկայացնելով որպես «իրատեսություն»։

Սակայն պատերազմի մասին քննարկումների մեջ մի հանգամանք կա, որի վրա մինչ օրս բավարար ուշադրություն չի դարձվել։ Եվ այդ հանգամանքը կարող է ունենալ ոչ պակաս քրեական, եթե ոչ՝ ավելի ծանր հետևանքներ։ 2021 թվականի արտահերթ ընտրությունների քարոզարշավի ընթացքում Նիկոլ Փաշինյանը, ըստ էության, անձամբ խոստովանեց, որ պատերազմի օրերին իր որոշմամբ բնակչությանը զանգվածաբար զենք է բաժանվել՝ առանց պատշաճ վերահսկողության և հաշվառման։

Հայաստանի գործող իշխանությունը փորձում է հասարակությանը ներշնչել մի պարզ, բայց վտանգավոր թեզ․ իբր տարածաշրջանում սկսվել է «նոր դարաշրջան», Թուրքիան «այլևս այն չէ», իսկ պատմական հարցերը պետք է երկրորդ պլան մղել հանուն «խաղաղության»։ Խնդիրն այն է, որ այս թեզը ոչ միայն ապացույցներ չունի, այլև ուղղակի հակասում է հարյուր տարվա կոշտ փաստերին։

Սա, պարոն Մակրոն, ազգային անվտանգության և Հայաստանի Հանրապետության դեմ իրականացված հանցագործություն է, այլ ոչ թե Ձեր նշած «de-risking»-ը՝ ապառիսկայնացումը։

Եթե Եվրոպական միությունն իսկապես արժեքների կրող է, եթե այն խոսում է մարդու իրավունքների, ժողովուրդների պաշտպանության, բռնության անթույլատրելիության մասին, ապա որտե՞ղ է նրա հստակ՝ իրավականորեն և քաղաքականապես ձևակերպված գնահատականն այն ամենի, ինչ տեղի ունեցավ Արցախում։ Ինչո՞ւ մինչ օրս չկա ուղղակի սահմանում, չկա քաղաքական որակում, չկա հստակ դիրքորոշում: