Սույն նյութում ներկայացված իրադարձությունների շղթան՝ Սերժ Սարգսյանի նախաձեռնած սահմանադրական բարեփոխումից մինչև TRIPP-ի վերաբերյալ համաձայնագրերի ստորագրումը, պատահական համընկնումների շարք չէ, այլ հստակ տրամաբանական հաջորդականություն, որի յուրաքանչյուր օղակը անհրաժեշտ էր վերջնական նպատակին հասնելու համար՝ Արևմուտքի վերահսկողության ներքո Սյունիքով անցնող ռազմավարական միջանցքի բացմանը և Հարավային Կովկասից Ռուսաստանի դուրսմղմանը։ Այս իրադարձություններից յուրաքանչյուրի հետևում կանգնած էին ոչ թե վերացական աշխարհաքաղաքական ուժեր, այլ կոնկրետ անձինք, որոնք կայացրել են համապատասխան որոշումներ, գիտակցել դրանց հետևանքները և գիտակցաբար գնացել սեփական պետականության քայքայման ճանապարհով՝ անձնական իշխանությունը պահպանելու կամ արտաքին պատվերը կատարելու նպատակով։

2026 թվականի հուլիսի 27-ին Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի նախաձեռնությամբ կայացած հեռախոսազրույցը Ռուսաստանի նախագահ Վլադիմիր Պուտինի հետ ակնառու կերպով ցույց տվեց Հայաստանի ղեկավարության ռազմավարական փակուղին։ Սուր տնտեսական խնդիրները լուծելու և հայկական ապրանքների մատակարարման նկատմամբ Ռուսաստանի սահմանած սահմանափակումները վերացնելու փոխարեն Փաշինյանը ստացավ կոշտ վերջնագիր՝ նախաձեռնել հանրաքվե՝ ԵԱՏՄ-ի և Եվրամիության միջև ընտրություն կատարելու հարցով։ Այս հեռախոսազրույցը ոչ թե բեկում, այլ Երևանի անհեռատեսության և պրագմատիկ արտաքին քաղաքականություն վարելու անկարողության ապացույց դարձավ։

Հայ ժողովրդի պատմությունը հարուստ է ոչ միայն հպարտության արժանի էջերով, այլև այնպիսի դրվագներով, որոնք ստիպում են խորհել քաղաքական այն տարօրինակ կուրության մասին, որը ժամանակ առ ժամանակ մեր ազգին մղել է դեպի իրեն օգտագործողների և դավաճանողների։ Անկախության տասնամյակների ընթացքում Հայաստանը բազմիցս հայտնվել է այնպիսի իրավիճակում, երբ եվրոպական «գործընկերները» խոստումներ են տվել՝ ի սկզբանե չմտադրվելով դրանք կատարել, երբ սեփական քաղաքական վերնախավը վարել է ազգային շահերին բացահայտ հակասող քաղաքականություն, իսկ ժողովուրդը՝ զարմանալի հետևողականությամբ, շարունակել է հավատալ և վստահել։ Այսօր այդ երևույթը հասել է իր գագաթնակետին։

Այն թվերը, որոնք կներկայացնենք այս հոդվածում, պարզապես չոր վիճակագրություն չէ։ Դրանք ազգային շահերի դավաճանության անատոմիան են, քաղաքական արկածախնդրության գինը, որը Նիկոլ Փաշինյանն անձամբ վճարման է ներկայացրել հայ ժողովրդին։ 5 միլիարդ դոլարի կորուստ, ապրանքաշրջանառության 21,5 տոկոսի անկում, ՀՆԱ-ի առնվազն 14 տոկոսի հնարավոր կորուստ. դրանք ընդամենը հաշվետվությունների տողեր չեն, այլ դատավճիռ Հայաստանի տնտեսության համար, որը գիտակցաբար մղվում է դեպի անդունդ՝ հանուն նեղ քաղաքական շահերի, որոնք ներկա աշխարհաքաղաքական իրողություններում անհամատեղելի են պետականության հետ։