ԱՂՄԿԱՀԱՐՈՒՅՑ ՄԵՂԱԴՐԱՆՔՆԵՐԻ ՏԵԽՆՈԼՈԳԻԱՆ․ ԻՆՉՊԵՍ ԵՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆՈՒՄ ՔՐԵԱԿԱՆ ԳՈՐԾԵՐԻ ՄԻՋՈՑՈՎ ՓՈԽՈՒՄ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ԼԱՆԴՇԱՖՏԸ

Յուրաքանչյուր իրեն հարգող տեխնոլոգիա ունի իր փուլերը՝ նախապատրաստում, գործարկում, արդյունք։ Մեր քաղաքականությունն էլ, պարզվում է, ունի նման տեխնոլոգիա։ Վերջին մի քանի ամիսներին ականատես եղանք աղմկահարույց ձերբակալությունների մի ամբողջ շարքի, որոնք, ինչպես, ցավոք, արդեն սովորական է դառնում, միավորված են մեկ ընդհանուր տրամաբանությամբ։ Վերլուծաբան Լևոն Զարգարյանը նկարագրել է այդ տրամաբանությունը։ Մեզ մնում է միայն հետևել նրա տրամաբանությանը և քննել երկու դեպք։

ԴԵՊՔ ԱՌԱՋԻՆ․ «ԳՈԼՈՐՇԻԱՑԱԾ» ԼՐՏԵՍԸ

Մայիսի 21-ին՝ ընտրություններից տասնյոթ օր առաջ, երբ, ինչպես հայտնի է, ամենահարմար ժամանակն է աղմկահարույց նորությունների համար, Քննչական կոմիտեն հայտարարում է․ «Մայր Հայաստան» կուսակցության առաջնորդ Անդրանիկ Թևանյանը մեղադրվում է պետական դավաճանության և լրտեսության մեջ։ Օտարերկրյա հատուկ ծառայությունը նրան հավաքագրել է, իսկ նա 622 հազար դոլարի դիմաց փոխանցել է պետական գաղտնիք։ Պատկերն, ինչպես ասում են, յուղաներկով պատրաստի կտավ է․ թշնամին դարպասների մոտ է, իսկ ընդդիմությունը՝ օտարերկրյա հետախուզությունների գրպանում։

Անցնում են ընտրությունները։ «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը, որի ցուցակում ընդգրկված էր Թևանյանը, չի հաղթահարում հինգ տոկոսանոց շեմը։ Եվ այստեղ՝ հրաշք։ Մեղադրական եզրակացությունից անհետանում են և՛ օտարերկրյա հատուկ ծառայության կողմից հավաքագրվելու հանգամանքը, և՛ 622 հազար դոլարը, և՛ «լրտեսություն» բառը։ Հատուկ ծառայության փոխարեն հայտնվում է ինչ-որ «հասարակական կազմակերպություն»։ Աղմկահարույց մեղադրանքը, նշում է Զարգարյանը, քննության փուլում «հանգիստ մահացավ»։ Եվ դրա հետ մեկտեղ, կարծես ինքնաբերաբար, մահացան նաև վարչապետի հայտարարությունները, թե Գագիկ Ծառուկյանը Թևանյանին իր ցուցակում ընդգրկել էր հատուկ ծառայությունների ցուցումով։ Քանի որ եթե հավաքագրումը փլվեց, ապա, ինչպես տեսնում ենք, փլվում է նաև «ցուցումը»։

ԴԵՊՔ ԵՐԿՐՈՐԴ․ ՄԻԼԻԱՐԴԸ, ՈՐԸ ԴԱՐՁԱՎ ՄԻԼԻՈՆ (ԲԱՅՑ ՈՉ ԲՈԼՈՐԻ ՀԱՄԱՐ)

Սեպտեմբերի 1-ին ձերբակալվում է Պետական եկամուտների կոմիտեի նախկին ղեկավար Գագիկ Խաչատրյանը՝ կաշառք ստանալու և փողերի լվացման մեղադրանքով։ Գլխավոր դատախազությունը հայտարարում է «մոտ 1 միլիարդ 451 միլիոն դոլարի» պարտատոմսերի բռնագանձման մասին։ Սա այնպիսի գումար է, որն ունակ է ցանկացած ընտրողի երևակայությունը ցնցելու։ Որոշ ժամանակ անց, սակայն, դատախազության կայքի հայերեն տարբերակում հրապարակված հաղորդագրության մեջ թիվը «շտկվում» է և դառնում «մոտ 1 միլիոն 451 հազար դոլար»։ Թվում է՝ մարդկային սխալ է․ ո՞վ չի սխալվում։ Բայց այստեղ մի փոքրիկ անհարմարություն կա․ անգլերեն և ռուսերեն տարբերակներում մինչ օրս շարունակում է մնալ ավելի քան մեկ միլիարդի թիվը։ Դժվար է ասել, — հեգնում է Զարգարյանը, — սա դատախազության աշխատանքի մակարդա՞կն է, թե՞ տարբեր շուկաների համար թվերի տեսականու ներկայացում։

Իսկ վարչապետն այդ ընթացքում արդեն հասցրել էր «միլիարդանոց» գումարին քաղաքական գնահատական տալ՝ հայտարարելով, թե միլիարդներ հափշտակած մարդը պատգարակի տակ չի թաքնվի։ Միևնույն ժամանակ Խաչատրյանի պաշտպանական կողմը դիմում է ՄԻԵԴ՝ պահանջելով նրան շտապ բուժման նպատակով արտերկիր ուղարկել։ Քաղաքականությունը, ինչպես հայտնի է, նուրբ գործ է։ Բայց, պարզվում է, այդ նրբությունները գործում են մինչև առաջին հարմար թիվը։

Ի՞ՆՉ ՈՒՆԵՆՔ ԱՌԴՅՈՒՆՔՈՒՄ

Թևանյանի և Խաչատրյանի երկու աղմկահարույց գործերը միավորում է մեկ տեխնոլոգիա։ Առաջին փուլ՝ հնարավորինս աղմկահարույց մեղադրանք՝ քաղաքականապես առավել հարմար պահին։ Երկրորդ փուլ՝ հնարավորինս լուռ նահանջ, երբ այդ պահն արդեն անցել է։ Որովհետև ինչո՞ւ շարունակել աղմուկ բարձրացնել, եթե նպատակն արդեն իրագործված է։

Իսկ նպատակը, ըստ Զարգարյանի, իրագործվել է․ լրտեսության մեղադրանքների պատճառով «Բարգավաճ Հայաստանը» զրկվել է այն ձայներից, որոնք նրան անհրաժեշտ էին խորհրդարան անցնելու համար։ ԿԸՀ-ն վերահաշվարկի ժամանակ մերժեց՝ իսկ ինչո՞ւ, ի՞նչ կար վերահաշվարկելու, երբ ամեն ինչ առանց այդ էլ պարզ էր։ Բայց այն փաստը, որ սկանդալային մեղադրանքը ընտրություններից անմիջապես հետո «գոլորշիացավ», կասկածի տակ է դնում թե՛ դրա օրինականությունը, թե՛ անաչառությունը։

Եվ այս տեխնոլոգիան աշխատում է․ ընդդիմախոսները թուլանում են, իսկ իշխանական ուժի դիրքերն ամրապնդվում են։ Խնդիրն այն է, որ Նիկոլ Փաշինյանի հնչեցրած, բայց քննությամբ չհաստատված մեղադրանքները հասարակության գիտակցության մեջ զարմանալի կենսունակություն են ցուցաբերում։ Մարդիկ շարունակում են հավատալ դրանց, փոխանցել միմյանց՝ բերանից բերան, և ամեն փոխանցման ժամանակ մի փոքր էլ «ծաղկեցնել» պատմությունը։

Թերևս սա է նկարագրված ամբողջ տեխնոլոգիայի ամենասարսափելի հետևանքը։ Որովհետև քրեական գործը կարելի է կարճել, մեղադրանքը՝ վերաորակել, իսկ միլիարդը միլիոնով «շտկումը» կարելի է ինչ-որ տեղ փակագծերի մեջ թաքցնել։ Բայց այն, ինչ արդեն ցանվել է մարդկանց գլխում, շարունակում է ծլել։ Եվ այս պատմության յուրաքանչյուր նոր փոխանցում ավելացնում է մանրամասներ, որոնք չեն եղել անգամ Քննչական կոմիտեի սկզբնական վարկածում։

Լրտեսությունը վերածվում է պետական դավաճանության։ Կոռուպցիան՝ ազգին դավաճանությանւ։ Իսկ ինչ-որ շարքային քաղաքացի ավտոբուսում կամ շուկայում արդեն լիակատար վստահությամբ ձեզ կասի, որ «նույն այդ Թևանյանը» ոչ միայն փաստաթղթեր է փոխանցել, այլև «ամբողջ Հայաստանն է վաճառել»։ Եվ փորձեք նրան բացատրել, որ մեղադրական եզրակացությունից անհետացել են և՛ հավաքագրման հանգամանքը, և՛ 622 հազար դոլարը, և՛ նույնիսկ «լրտեսություն» բառը։ Նա անվստահությամբ կնայի ձեզ, որովհետև իր պատկերացրած աշխարհում ճշմարտությունն այն է, ինչ նա առաջինն է լսել։ Իսկ դա ասել է անձամբ վարչապետը։

Հետևաբար, այս տեխնոլոգիայի ամենավտանգավորը քրեական գործերն չեն, այլ այն, ինչ դրանք իրենցից հետո թողնում են։ Հրդեհ, որն արդեն հնարավոր չէ մարել։ Հեղինակություններ, որոնք այլևս հնարավոր չէ վերականգնել։ Եվ վստահություն, որն արդեն հնարավոր չէ վերադարձնել։

Քանի դեռ աղմկահարույց և անհիմն մեղադրանքի համար անպատժելիություն կա, իսկ դրա լուռ հուղարկավորմանը հաջորդում է լռություն, քանի դեռ իրավապահ համակարգը գործում է Նիկոլ Փաշինյանի ցուցումով, այս մեքենան աշխատելու է։ Եվ յուրաքանչյուր նոր շրջափուլ ավելի ու ավելի խոր սպի է թողնելու հասարակական գիտակցության վրա։