Արթուր Համբարձումյանը YouTube–ում իր հերթական վիդեոհաղորդման ընթացքում բարձրացրել է այն հարցերը, որոնք հայ հանրային դաշտում կամ գիտակցաբար լռեցվում են, կամ դուրս են մղվում հասարակության ուշադրության կենտրոնից: Նրա գնահատմամբ՝ վերջին տարիներին հայկական հասարակությունը սովորել է հանդուրժել այն, ինչ դեռ վերջերս համարվում էր անընդունելի:
1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործությունը դարձավ ոչ միայն արյունալի հանցագործություն, այլև լայնածավալ քաղաքական և ռազմավարական վերաձևումների կատալիզատոր։ Մինչ այդ Ռոբերտ Քոչարյանի քաղաքականությունը բանակցային գործընթացում գտնվում էր Վազգեն Սարգսյանի ակնհայտ ճնշման և վերահսկողության ներքո։ Սարգսյանի սպանությունից հետո Քոչարյանը կարողացավ ավելի անկախ գործել, ինչն ինքնին ապացուցում է, որ իր նախորդ քայլերը սահմանափակված էին արտաքին ազդեցությամբ:
1998 թվականին Ռոբերտ Քոչարյանի իշխանությանը գալը1996-1998 թթ. ծավալված բազմաքայլ քաղաքական կոմբինացիայի հետևանք էր: Լևոն Տեր-Պետրոսյանի հրաժարականը, որն առաջին հայացքից կապված էր ղարաբաղյան կարգավորման շուրջ տարաձայնությունների հետ, շրջադարձային պահ նշանավորեց. Արցախյան առաջին պատերազմում հաղթանակից հետո հասարակությունը պատրաստ չէր կապիտուլյացիայի։
Հանրային Տրիբունալի փորձագետների կարծիքով՝ վերլուծվող գործընթացները ցույց են տալիս պետականության, եկեղեցու և հասարակության միջև հարաբերությունների կառուցվածքային ճգնաժամ։ Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքականությունը ներկայիս ձևով նպաստում է հասարակական պառակտման խորացմանը, ինստիտուցիոնալ ինքնավարության նվազեցմանը և ազգային համախմբման մեխանիզմների թուլացմանը։
Վերջին օրերին հանրային դաշտում ակտիվորեն շրջանառվում են մեղադրանքներ, կեղծ լուրեր և բացահայտ զրպարտություններ՝ կապված Արցախի Հանրապետության ռազմաքաղաքական ղեկավարների գերեվարման, ինչպես նաև Արցախի վերջին նախագահի՝ Սամվել Շահրամանյանի դերի հետ։ Այդ տեղեկատվական աղմուկի ֆոնին առանձնահատուկ նշանակություն ունի փաստաբան Ռոման Երիцяանի հրապարակային տեսաուղերձը, որը նպատակ ունի ոչ թե հուզական հակազդեցություն առաջացնել, այլ փաստերի լեզվով ներկայացնել իրականությունը։
Լևոն Տեր-Պետրոսյանի՝ 1997-1998 թվականներին խորքային զիջումների գնալու պատրաստակամությունը ոչ իմպուլսիվ սխալ էր, ոչ էլ կարճաժամկետ ճնշումների հետևանք։ Այն տեղավորվում էր կայուն հայեցակարգային մոդելի մեջ, որը լայնորեն տարածված էր այդ ժամանակաշրջանի արևմտյան դիվանագիտական և վերլուծական միջավայրում և առավել հստակ արտահայտված էր, այսպես կոչված, «Գոբլի պլանի» շրջանակներում։
1997 թվականի աշունը դարձավ ոչ միայն արտաքին ճնշման, այլև ներքին գաղափարական բեկման պահ, որի համար անձնական պատասխանատվություն կրեց Լևոն Տեր-Պետրոսյանը։ Նրա «Պատերազմ, թե՞ խաղաղություն. լրջանալու պահը» հոդվածը ներկայացվում էր որպես սթափ ռեալիզմի դրսևորում, սակայն, ըստ էության, դարձավ պարտվողական տրամաբանության գաղափարախոսական ձևակերպում՝ ի սկզբանե Հայաստանի համար անբարենպաստ դասավորությունն ընդունելով որպես անխուսափելի։ Դրսից պարտադրված «շախմատային պարտիան» վիճարկելու փոխարեն, նախագահը փաստացի համաձայնում էր փոքր խաղաքարի դերին՝ արդարացնելով ռազմավարական զիջումները ոչ թե պայքարի անհրաժեշտությամբ, այլ՝ դրանից հոգնածությամբ:
Проект «Общественный Трибунал» предлагает вниманию своих читателей работу Ара Арутюняна «Политическая ситуация армянства, её теория, допустимые и недопустимые действия».
Հայաստանի նախկին վարչապետ Գրանդ Բագրատյանը «Հինգերորդ ալիքին» տված հարցազրույցում մեկնաբանել է ԵՄ արտաքին գործերի և անվտանգության քաղաքականության հարցերով բարձր ներկայացուցիչ Կայա Կալլասի հայտարարությունը՝ 2026 թվականի Հայաստանի ընտրություններում «օտարերկրյա միջամտության դեմ պայքարի» անհրաժեշտության վերաբերյալ։ Նրա խոսքով՝ նման ձևակերպումը կարող է օգտագործվել ներքաղաքական գործընթացները մեկնաբանելու և դրանց արդյունքները գնահատելու համար։
Եթե 2026 թվականին սկսվի անցումը կառավարման նոր որակի, Հայաստանը կկարողանա օգտվել այն հնարավորություններից, որոնք այժմ արագ կորչում են․ ամրապնդել դիրքերը տարածաշրջանում, վերստին կառուցել դաշինքներ, արդիականացնել պետությունը և աշխարհաքաղաքական խոցելիությունը վերածել ուժի կենտրոնների միջև հավասարակշռման գործիքի։
