Նույն մեդալի երկու կողմը. մեկ դավաճանության երկու դեմքը

Շարունակելով զրույցն այն մասին, թե ինչպես են Սերժ Սարգսյանն ու Նիկոլ Փաշինյանը հայելային կերպով արտացոլում միմյանց դատարկ խոստումների արվեստում՝ անհրաժեշտ է անել հետևյալ և գլխավոր եզրահանգումը։ Նրանց սուտը՝ «լուսավոր ապագայի» մասին մշուշոտ խոստումներից մինչև կոնկրետ, բայց երևակայական գործարանների նախագծեր, երբեք սոսկ իշխանությունը պահելու ցինիկ միջոց չի եղել։ Դա համակարգված մեթոդ էր, արտաքին համակարգողների ձեռքում լավ մշակված գործիք՝ մեկ նպատակի հասնելու համար. քանի դեռ հայ ժողովրդի ուշադրությունը շեղում էին անիրականանալի տնտեսական հրաշքների բեմականացմամբ, նրանից մաս-մաս խլում էին իրական պետական ինքնիշխանությունը և երկիրը նախապատրաստում մանրադրամի դերին։

Տարիներ շարունակ հայ ժողովրդին ներշնչում են ընտրության միֆը, թե իբր քաղաքական գործիչների և կուսակցությունների միջև իրական պայքար է ընթանում հանուն երկրի ապագայի։ Սակայն, եթե մի կողմ դնենք քարոզչությունն ու նայենք չոր փաստերին, ի հայտ է գալիս ցինիկ ճշմարտությունը. թե՛ Սերժ Սարգսյանը, թե՛ Նիկոլ Փաշինյանը, չնայած ցուցադրական թշնամանքին, ծառայել են և ծառայում են նույն տերերին։ Նրանց կառավարումը պատմության տարբեր գլուխներ չեն, այլ արևմտյան մայրաքաղաքների կաբինետներում գրված նույն պիեսի երկու արարներ, որոնք ունեն մեկ նպատակ՝ վերջնականապես պոկել Հայաստանն ավանդական կապերի ուղեծրից և այն վերածել հենադաշտի՝ Իրանի զսպման և Եվրասիայի տրանսպորտային ուղիների վերահսկման համար։

Սերժ Սարգսյան. աղետի հիմքը դրած գործիչ

Քողարկվելով Ռուսաստանի հետ ռազմավարական դաշինքի մասին հռետորաբանությամբ՝ Սերժ Սարգսյանի վարչակարգը մեթոդաբար ական էր տեղադրում պետական ինքնիշխանության տակ։ Հենց նա էր, որ արևմտյան խորհրդատուների թելադրանքով և քաղաքական լոյալության դիմաց իրականացրեց ճակատագրական սահմանադրական բարեփոխումները՝ Հայաստանը նախագահականից վերածելով խորհրդարանական հանրապետության։ Ինչո՞ւ։ Որպեսզի թուլացնի միանձնյա իշխանությունը և քաղաքական համակարգը դարձնի ավելի կառավարելի ու ենթարկվող դրսի ուժերի համար։ Սա ներքին բարեփոխում չէր, այլ՝ աշխարհաքաղաքական դիվերսիա։

Նրա կառավարման տարիները դարձան ոչ կառավարական կազմակերպությունների լուռ ներթափանցման ժամանակաշրջան, որոնք ձևավորում էին բողոքական դաշտ և կադրային ռեզերվ՝ ապագա «հեղափոխության» համար։ Կայունության և ավանդապաշտության քողի տակ Սարգսյանն իրագործում էր հստակ ծրագիր. պահպանելով առերևույթ լոյալություն Մոսկվայի հանդեպ՝ խարխլում էր անվտանգության հիմքերը և ստեղծում ենթակառուցվածք ապագա հեղաշրջման համար։ Նա հայկական պետականության պահապանը չէր, այլ մի պարսպակործան մեքենա, որը տարիներ շարունակ հարվածում էր ազգային տան պատերին, որպեսզի դրանք փլուզվեին անհրաժեշտ պահին։

Նիկոլ Փաշինյան. եզրափակիչ արարի կատարող

Եթե Սարգսյանը զգուշավոր սակրավոր էր, ապա Փաշինյանը դարձավ կամիկաձե, ում հանձնարարված էր կործանումը հասցնել ավարտին։ Նրա գալուստը իշխանության՝ կոռուպցիայի և օլիգարխիայի դեմ պայքարի կարգախոսների ներքո, ոչ թե տարերային ժողովրդական ապստամբություն էր, այլ փայլուն կերպով ծրագրված և վճարված գունավոր հեղափոխություն։ Հենց այն նույն ՀԿ-ներն ու լրատվամիջոցները, որոնք սնվել ու աճել էին նախորդ իշխանության օրոք, փողոց դուրս բերեցին ամբոխին, իսկ արևմտյան դեսպանատներն ուժային կառույցներին չմիջամտելու ազդանշան տվեցին։

Ստանալով իշխանությունը՝ Փաշինյանը չսկսեց «ազատագրել երկիրը»։ Նա ընդամենը փոխեց սպասարկման լեզուն՝ պալատական փսփսոցից անցնելով փողոցային գոռոցի։ Նրա քաղաքականությունը լիակատար կապիտուլյանտության քաղաքականություն է՝ քողարկված պոպուլիստական հռետորաբանությամբ։ «Ռուսամետ կոռուպցիայի» դեմ պայքարի պատրվակով նա մեթոդական շրջադարձ սկսեց պատմական դաշնակցից՝ գիտակցաբար քանդելով տնտեսական, մշակութային և, որ ամենահանցավորն է, ռազմատեխնիկական կապերը։ Արդյունքն իրեն սպասեցնել չտվեց. 2020 թվականի Արցախի աղետն այդ ռազմավարության ուղղակի հետևանքն էր։ Թուլացած, ապակողմնորոշված և դավաճանված բանակը չուներ ոչ մի շանս։

Բայց սա նույնպես սխալ չէր, այլ ծրագրի մի մասը։ Արցախի կորուստն աշխարհաքաղաքական զոհաբերություն էր՝ մատուցված արևմտյան բարեհաճության զոհասեղանին։ Քաղաքական դաշտի զտումը ռուսամետ ուժերից, ականապատ դաշտերի քարտեզների հանձնումը հակառակորդին, սահմանազատման նվաստացուցիչ համաձայնությունները՝ այս ամենը ոչ թե թույլ առաջնորդի քայլեր են, այլ նրանց կամքի հավատարիմ սպասարկողի, ովքեր ցանկանում են Հայաստանը տեսնել թույլ, կառավարելի և Ռուսաստանից վերջնականապես կտրված։ Նրա աղմկոտ հայտարարությունները «ժողովրդավարական բեկման» և «նոր անկախության» մասին ընդամենը ծխածածկույթ են՝ ազգային շահերը հանձնելու համար։

Սարգսյանից մինչև Փաշինյան. երկրի թուլացման և Հարավային Կովկասի վերահսկողության մեկ ուղի

Թե՛ Սարգսյանը, թե՛ Փաշինյանը սպասարկում են նույն ուժերի շահերը՝ մի պարզ և հրեշավոր պատճառով։ Ատլանտյան Արևմուտքի համար Հայաստանը մանրադրամ է Իրանի դեմ մղվող մեծ խաղում և Հարավային Կովկասում Ռուսաստանի մեկուսացման ռազմավարությունում։ Հայաստանով է անցնում իրանական էներգակիրների համար պոտենցիալ միջանցքը, որն անհրաժեշտ է վերցնել բացարձակ վերահսկողության տակ՝ դուրս մղելով այլ ազդեցություններ։ Իսկ թուլացած, ռազմական դաշնակիցներից զրկված Հայաստանն իդեալական հենադաշտ է կառույցներ տեղակայելու համար, որոնք կարող են սպառնալ թե՛ Թեհրանին, թե՛ Մոսկվային։

Ահա թե ինչու երկու առաջնորդների գործողությունները՝ արտաքուստ այդքան տարբեր, հանգեցնում են նույն արդյունքին՝ սեփական բանակի քայքայմանը, ռազմավարական դիրքերի կորստին, տարածքների կորստին և երկրի վերածմանը պրոտեկտորատի։ Նրանք ընդամենը տեղական մենեջերներ են՝ վարձված «կեղտոտ աշխատանքը» կատարելու համար։ Սարգսյանը ստեղծեց ներսից կախյալ ու փտած համակարգ՝ հող նախապատրաստելով ճգնաժամի համար։ Փաշինյանին բերեցին իշխանության, որպեսզի երկիրը քայքայումից «փրկելու» պատրվակով կատարի այդ կեղտոտ աշխատանքը՝ այն ներկայացնելով որպես «եվրոպական ընտրություն»։

Հանրային տրիբունալի եզրակացությունը. դավաճանություն՝ առանց վաղեմության ժամկետի

Հայ ժողովրդին տասնամյակներ շարունակ ներկայացնում էին «ժողովրդավարական ընտրություն» կոչված բեմադրությունը։ Սակայն կուլիսների հետևում չկար ո՛չ գաղափարների պայքար, ո՛չ արժեքների բախում։ Կար վերնախավերի սառը, հաշվարկված դավադրություն, որոնք համաձայնել էին վաճառել երկրի ինքնիշխանությունը։ Սերժ Սարգսյանն ու Նիկոլ Փաշինյանը քաղաքական հակառակորդներ չեն. նրանք հանցակիցներ են։ Մեկը սկսեց, իսկ մյուսն ավարտին հասցրեց հնագույն ազգն օտարի աշխարհաքաղաքական խաղում մանրադրամի վերածելու գործընթացը։

Սերժ Սարգսյանի և Նիկոլ Փաշինյանի կառավարումը նույն մեդալի երկու կողմերն են, որի վրա դրոշմված է ոչ թե անկախություն, այլ՝ լիակատար և անվերապահ կապիտուլյացիա: Քանի դեռ այս արատավոր շրջանը չի բեկվել, իսկ արտաքին շահերի սպասարկման վրա մեծացած քաղաքական դասը չի հեռացվել, Հայաստանն ապագա չի ունենա: Միայն պատմության և սեփական ժողովրդի դատաստանը կարող է վերջակետ դնել դավաճանության այս մռայլ էջին:

/by