ԲՈՐԻՍ ՄՈՒՐԱԶԻ․ ՋԵՐՄՈՒԿԻ ՈՂԲԵՐԳՈՒԹՅՈՒՆԸ՝ ՓԱՇԻՆՅԱՆԻ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԵՏԵՎԱՆՔ

Սեպտեմբերի 13-14-ը Ջերմուկի վրա ադրբեջանական հարձակման տարելիցն էր։ «Yerevan Today»-ի տաղավարում Բորիս Մուրազին անդրադարձել է այդ ողբերգությանը, դրան նախորդած զարգացումներին և իշխանության վարքագծին։ Ըստ նրա՝ Ջերմուկի դեպքերը պատահական կամ մեկուսացված ռազմական բախում չէին, այլ Նիկոլ Փաշինյանի վարած քաղաքականության ուղղակի հետևանք։

Մուրազին հիշեցնում է, որ չորս տարի առաջ այս օրերին Հայաստանը կորցրեց ավելի քան 100 քառակուսի կիլոմետր տարածք և ունեցավ ավելի քան 200 զոհ։ Սակայն, նրա պնդմամբ, իշխանությունը այդ ողբերգական օրերը կարծես ավանդույթ է դարձրել տոներով ու աղմկոտ միջոցառումներով քողարկելու։ Սևանում կազմակերպվող խնջույքները, հեծանվավազքը և այլ տոնախմբություններ, ըստ Մուրազիի, նպատակ ունեն հանրության ուշադրությունը շեղել իրական խնդիրներից։

Ի՞նչը բերեց Ջերմուկի դեպքերին

Մուրազիի կարծիքով՝ Ջերմուկի վրա հարձակումը պետք է դիտարկել 2020 թվականի 44-օրյա պատերազմի և նոյեմբերի 9-ի եռակողմ հայտարարության համատեքստում։ Նա նշում է, որ պատերազմի վերջին օրերին եղել է Արցախում և տեսել, որ Ստեփանակերտի անկումը ժամերի հարց էր։ Միայն Ռուսաստանի ջանքերի շնորհիվ ադրբեջանական բանակը չմտավ Ստեփանակերտ։

Ըստ նրա՝ նոյեմբերի 9-ի փաստաթուղթը երկկողմ զիջումների արդյունք էր։ Ադրբեջանը չմտավ Ստեփանակերտ, իսկ Հայաստանը Արցախին կապող ուղիղ միջանցքը պետք է լիներ ռուսական վերահսկողության ներքո։ Հայկական կողմի փոխզիջումը նաև նոյեմբերի 9-ի իններորդ կետն էր, ըստ որի՝ Ադրբեջանը Հայաստանի տարածքով պետք է հնարավորություն ստանար անցնել Նախիջևան՝ կրկին ռուսական վերահսկողության ներքո։

Մուրազին ընդգծում է, որ այդ փաստաթղթի տակ ստորագրել է հենց Նիկոլ Փաշինյանը։ Նրա խոսքով՝ եթե այդ պայմանավորվածությունները կատարվեին, գուցե Արցախը մնար թեկուզ փոքրացած տարածքով, և հայերը շարունակեին ապրել այնտեղ։ Սակայն, ըստ նրա, Փաշինյանը «տորպեդահարեց» նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը, ինչը Ադրբեջանին հնարավորություն տվեց դուրս գալ իրեն ոչ ձեռնտու պայմանավորվածություններից։

Մուրազին հիշեցնում է, որ սկզբում էկոլոգների անվան տակ փակվեց Արցախի ճանապարհը, հետո սկսվեց բլոկադան, ապա Ադրբեջանը հրահրեց նոր սրացումներ։ Նրա պնդմամբ՝ Ջերմուկի վրա հարձակումը ուժով Փաշինյանին ստիպելու միջոց էր՝ կատարելու այն պահանջները, որոնք բխում էին նոյեմբերի 9-ի փաստաթղթից։

Ջերմուկից հետո՝ Պրահա և Գրանադա

Մուրազին առանձնահատուկ կարևորում է Ջերմուկից հետո տեղի ունեցած զարգացումները։ Նա հիշեցնում է, որ Ջերմուկի դեպքերից ընդամենը երկու-երեք շաբաթ անց Փաշինյանը Պրահայում Արցախը ճանաչեց որպես Ադրբեջանի մաս։ Դրանից հետո, ըստ նրա, Ալիևը ստացավ լիարժեք լեգիտիմություն՝ չեղարկելու նոյեմբերի 9-ի հայտարարությունը իր մասով։ Հետագայում՝ Գրանադայում, կրկին ճանաչվեց Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը, ինչից հետո Ալիևը հայտարարեց «հակահաբեկչական գործողության» մասին։

«Ջերմուկի դեպքերը լիարժեքորեն Փաշինյանի վարած քաղաքականության հետևանքով տեղի ունեցած հանցագործություններ են»,– պնդում է Մուրազին։ Նա ավելացնում է, որ բնական է, որ իր գործած հանցագործությունները քողարկելու համար իշխանությունը փնտրում է տոնախմբություններ, աղմուկ և վառ լույսեր։

Այսպիսով, Բորիս Մուրազին Ջերմուկի դեպքերը դիտարկում է որպես 2020 թվականի պատերազմից, նոյեմբերի 9-ի փաստաթղթի տորպեդահարումից, Փաշինյանի արտաքին քաղաքական կուրսից և Արցախի ճանաչումից բխող երկար շղթայի օղակ։