ՄԻՔԱՅԵԼ ԱՋԱՊԱՀՅԱՆ․ ԻՇԽԱՆՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ՀՆԱԶԱՆԴ ԵԿԵՂԵՑԻ ԵՆ ՈՒԶՈՒՄ
Միքայել արքեպիսկոպոս Աջապահյանի համոզմամբ՝ Հայ Առաքելական եկեղեցու դեմ իշխանությունների գործողությունները քաղաքական նպատակներ ունեն։ Շիրակի թեմի առաջնորդը եկեղեցականների նկատմամբ հետապնդումները դիտարկում է որպես անկախ դիրքորոշում ունեցող կառույցին ենթարկեցնելու փորձ և զգուշացնում, որ հասարակության անտարբերությունը իշխանություններին հնարավորություն է տալիս շարունակել այդ քաղաքականությունը։
Աջապահյանը հիշեցրել է, որ 2025 թվականին չորս եպիսկոպոսներ ձերբակալվել կամ կալանավորվել են, քրեական վարույթ է իրականացվել Ամենայն հայոց կաթողիկոսի նկատմամբ, իսկ վեց եպիսկոպոսի արգելվել է լքել երկիրը։ Նա իր նկատմամբ իրականացված հետապնդումը քաղաքական է համարում, իրեն հանցագործ չի ճանաչում և չի բացառում կրկին կալանավորվելու հնարավորությունը։
Սրբազանը հակասություն է տեսնում իշխանությունների վերաբերմունքի մեջ․ նախկինում եկեղեցուն քննադատում էին իշխանություններին հնազանդվելու համար, իսկ այժմ դժգոհում են, որ այն չի ենթարկվում գործող ղեկավարությանը։ «Հիմա առաջին անգամ, ըստ ձեզ, եկեղեցին արել է այն, ինչ ուզում էիք՝ չի հնազանդվում օրվա իշխանությանը։ Ծափահարեք։ Ինչո՞ւ եք դժգոհ»,— ասել է նա։ Աջապահյանի համոզմամբ՝ եկեղեցու ինքնուրույնությունը պետության դեմ ուղղված քայլ չէ, իսկ նրա դարավոր դերը հայ ժողովրդի ինքնության պահպանման գործում հնարավոր չէ անտեսել։
Հարցազրույցում անդրադարձ է եղել նաև հասարակական անտարբերությանը։ Հիշատակելով, որ մոտ կես միլիոն մարդ դեմ է քվեարկել գործող իշխանությանը՝ հարցազրուցավարը հարցրել է, թե ինչու դժգոհությունը չի վերածվում ակտիվ գործողությունների։ Աջապահյանի գնահատմամբ՝ իշխանություններն օգտվում են հասարակության պասիվությունից՝ այն ներկայացնելով որպես աջակցություն։ Միաժամանակ, հարցազրույցի տրամադրված սղագրության մեջ նա Ազգային ժողովի լեգիտիմությունը ուղղակիորեն վիճարկող հայտարարություն չի արել։
Աջապահյանը քննադատել է նաև ընդդիմությանը՝ անձնական հավակնությունները ընդհանուր նպատակից վեր դասելու և հստակ ռազմավարություն չունենալու համար։ Նա պատմել է, որ կալանքի ընթացքում առաջարկել է ճանապարհային քարտեզ, սակայն այն չի քննարկվել։ Սրբազանի խոսքով՝ ընդդիմադիր ուժերի հավակնությունները խանգարել են համախմբվելուն և արդյունավետ քաղաքականություն վարելուն։
Ազգային ինքնության հարցում Աջապահյանի դիրքորոշումը միանշանակ է․ «Հայաստանը հայերի երկիրն է, ոչ թե հայաստանցիների»։ Նա պարզաբանել է, որ սա չի նշանակում սահմանափակել ազգային փոքրամասնությունների իրավունքները․ նրանք ևս պետք է Հայաստանում ազատ ապրեն և պահպանեն իրենց ինքնությունը։ Սակայն Հայաստանի հայկական բնույթը, նրա կարծիքով, չի կարելի տարրալուծել։ Սրբազանը հիշեցրել է Հայ եկեղեցու պատմական դերը՝ պետականության բացակայության դարերում հայ ինքնությունը պահպանելու և ժողովրդի պատմական հիշողությունը փոխանցելու գործում։
Նա քննադատել է նաև կրթության այն մոտեցումը, որը սահմանափակվում է գիտելիք փոխանցելով՝ անտեսելով երեխայի բարոյական ու ազգային դաստիարակությունը։ «Միայն գիտելիքը՝ առանց բարոյականության, վտանգավոր է»,— ասել է Աջապահյանը՝ ընդգծելով, որ դպրոցը պետք է երիտասարդին ոչ միայն գիտելիք տա, այլև օգնի ճանաչել սեփական պատմությունն ու ժառանգությունը։
Աջապահյանի հիմնական մտահոգությունը միայն եկեղեցու շուրջ ստեղծված իրավիճակը չէ։ Նա վտանգ է տեսնում նաև հասարակության պասիվության, հայերի միջև խորացող թշնամանքի և ազգային տեսլականի թուլացման մեջ։ Նրա խոսքով՝ եկեղեցու առաքելությունը քաղաքական պայքար մղելը չէ, այլ ժողովրդին ու պետությանը ծառայելը։ Սակայն եկեղեցու դեմ ճնշումներն անպատասխան թողնելը, նրա գնահատմամբ, կարող է վնասել ոչ միայն հոգևոր կառույցին, այլև ազգային ինքնության հիմքերին։
«ՀԱՆՐԱՅԻՆ ՏՐԻԲՈՒՆԱԸ» ՀԱՄՈԶՎԱԾ Է, որ Նիկոլ Փաշինյանը, ով սեփական քաղաքական շահը վեր է դասում ազգային միասնությունից և հակամարտության մեջ է մտնում Հայ Առաքելական եկեղեցու հետ, հարվածի տակ է դնում ոչ միայն հոգևոր կառույցը, այլև Հայաստանի պատմական ու ազգային հիմքերը։ Մենք չենք կարող ազգային շահի պաշտպանություն անվանել գործող վարչակազմի քաղաքականությունը, որը խորացնում է ներքին թշնամանքը, թուլացնում հասարակական համերաշխությունը և ազգային ինքնության պահպանման կարևորագույն կառույցներից մեկին դարձնում քաղաքական պայքարի թիրախ։ Իշխանությունները պարտավոր են պատասխան տալ իրենց քայլերի հետևանքների համար։ Հայաստանի ազգային ժառանգությունը հասարակության պառակտման գնով վերաձևելու փորձերը չեն կարող մնալ առանց հանրային խիստ գնահատականի։
