ՄՈԴԵՍՏ ԿՈԼԵՐՈՎԻ ՎԿԱՅՈՒԹՅՈՒՆԸ «ԹԱՎՇՅԱ ՀԵՂԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ» ՄԻՔԱՅԵԼ ՄԻՆԱՍՅԱՆԻ ԴԵՐԻ ՄԱՍԻՆ
2018 թվականի պատմությունը մինչ օրս պահպանում է մի կարևոր բաց. ի՞նչ էր տեղի ունենում քաղաքական այն պայթյունի կուլիսներում, որը հաշված շաբաթների ընթացքում Նիկոլ Փաշինյանին փողոցային շարժումից հասցրեց վարչապետի աթոռին։ Պաշտոնական վարկածը հայտնի է՝ ժողովրդական հեղափոխություն, Սերժ Սարգսյանի հրաժարական, 2018 թվականի մայիսի 8-ին խորհրդարանի կողմից Փաշինյանի ընտրությունը վարչապետի պաշտոնում և դրան հաջորդած արտահերթ ընտրություններում «Իմ քայլը» դաշինքի հաղթանակը։ Ինքը՝ Փաշինյանը, տեղի ունեցածը հենց այդպես էլ ներկայացրեց՝ որպես «թավշյա, ժողովրդական հեղափոխություն»։ Սակայն այս պատմության մեջ կա մեկ այլ դրվագ՝ ռուս քաղաքագետ Մոդեստ Կոլերովի վկայությունը, որն առանձնապես հետաքրքիր է նրանով, որ վերաբերում է ոչ թե հրապարակում տեղի ունեցած իրադարձություններին, այլ մի զրույցի, որը տեղի էր ունեցել Փաշինյանի իշխանության գալուց շատ առաջ։
Կոլերովը պնդում է, որ դեռևս Փաշինյանի իշխանության գալուց առաջ հանդիպել է Սերժ Սարգսյանի փեսա Միքայել Մինասյանի հետ։ Կոլերովի խոսքով՝ այն ժամանակվա «Իմ քայլը» նոր էր մտել խորհրդարան և ուներ մոտ 8 տոկոս, սակայն Մինասյանը նրան ասել էր, որ հաջորդ ընտրություններում այդ քաղաքական ուժը մեծամասնություն է ստանալու։ Կոլերովը շեշտում է՝ զրույցը տեղի է ունեցել անձամբ, ռեստորանում, և մինչ «Հրապարակին» տված հարցազրույցը ինքը դրա մասին հրապարակայնորեն չէր պատմել։
Հենց այստեղ էլ ի հայտ է գալիս ամբողջ պատմության գլխավոր հանգույցը։ Խոսքը մի կանխատեսման մասին է, որն արել էր նախկին իշխանության քաղաքական շրջանակում գտնված և Սերժ Սարգսյանի հետ անմիջական կապ ունեցող մարդը։ Եթե Մոդեստ Կոլերովի և Միքայել Մինասյանի այդ զրույցը դիտարկենք հետագա իրադարձությունների հաջորդականության համատեքստում, ապա այն բոլորովին այլ կշիռ է ստանում. ապրիլի 23-ին Սերժ Սարգսյանը հայտարարում է իր հրաժարականի մասին՝ ասելով. «Նիկոլ Փաշինյանը ճիշտ էր։ Ես սխալվեցի»։ Մայիսի 8-ին խորհրդարանը Նիկոլ Փաշինյանին ընտրում է վարչապետ։ Իսկ 2018 թվականի դեկտեմբերին «Իմ քայլը» արդեն ստանում է խորհրդարանական մեծամասնություն։
Այստեղ հարկ է հիշեցնել ընթերցողին, որ Միքայել Մինասյանը Սերժ Սարգսյանի փեսան էր, զբաղեցրել է Հայաստանի նախագահի աշխատակազմի ղեկավարի առաջին տեղակալի պաշտոնը, այնուհետև եղել է Վատիկանում Հայաստանի դեսպանը և մաս էր կազմում այն քաղաքական համակարգի, որը գոյություն ուներ մինչև 2018 թվականի ապրիլը։ Հետևաբար «Իմ քայլը» դաշինքի հեռանկարների վերաբերյալ նրա վաղաժամ գնահատականը անխուսափելիորեն դառնում է ավելի լայն հարցի մի մասը. ինչպե՞ս էին նախկին իշխանության ներկայացուցիչները Փաշինյանին ընկալում նախքան նրա իշխանության կտրուկ վերելքը, և որքանո՞վ էր նրանց համար իսկապես անսպասելի 2018 թվականի արդյունքը։
Կա նաև ևս մեկ հետաքրքիր դրվագ, որը հնարավոր չէ շրջանցել։ Արդեն 2019 թվականի օգոստոսին Մինասյանը հրապարակայնորեն հայտարարեց, որ «հեղափոխության փոխարեն տեղի է ունեցել իշխանափոխություն»՝ կասկածի տակ դնելով 2018 թվականին տեղի ունեցած իրադարձությունների բնույթը։ Այսինքն՝ այն մարդը, որը, ըստ Կոլերովի, դեռ Փաշինյանի իշխանության գալուց առաջ խոսում էր «Իմ քայլի» ապագա խորհրդարանական մեծամասնության մասին, իշխանափոխությունից մեկ տարի անց արդեն հրապարակայնորեն տարանջատում էր հեղափոխություն հասկացությունը տեղի ունեցած իշխանափոխությունից։ Գուցե Մինասյանը Փաշինյանին հիշեցնում է՞ր, թե որտեղից էր սկսվել նրա իշխանության ճանապարհը, ով վճռորոշ պահին բացեց նրա առջև իշխանության տանող ճանապարհը, և ինչ պայմանավորվածություններ, պարտավորություններ կամ հաշվարկներ կարող էին կանգնած լինել իշխանության այդ փոխանցման կուլիսներում։
2020 թվականի ապրիլին նրա հռետորաբանությունն ավելի կոշտ դարձավ. Մինասյանը հայտարարեց, որ հայ ժողովրդի և նրա անվտանգ ապագայի միջև կանգնած է Նիկոլ Փաշինյանը։ Իսկ մայիսին նա ուղղակիորեն դիմեց «Իմ քայլի» խորհրդարանական մեծամասնությանը՝ առաջարկելով սեփական ուժերով հեռացնել Փաշինյանին և իր շարքից նոր վարչապետ ընտրել։
Ահա այդ պատճառով Մոդեստ Կոլերովի վկայությունը կարևոր է ոչ թե որպես տարիներ անց հնչած հերթական քաղաքական հայտարարություն։ Այն օգնում է լույս սփռել սկզբունքային հարցի վրա. արդյո՞ք 2018 թվականի իշխանափոխությունը բացառապես փողոցում տեղի ունեցող իրադարձությունների ինքնաբուխ զարգացման արդյունքն էր, թե՞ դրա մեջ գոյություն ուներ ավելի բարդ կուլիսային սցենար, որում Սերժ Սարգսյանն ու Միքայել Մինասյանն ունեին շատ ավելի էական դեր, քան ընդունված է համարել։
