ՊԱՇԻՆՅԱՆԸ ԲԱՑԵՑ ՊՈՐՏԱԼ ԴԵՊԻ ԱՆԴՈՒՆԴ ԵՎ ԲՈԼՈՐԻՆ ԻՐ ՀԵՏԵՎԻՑ ԿԱՆՉԵՑ
Երեկվա կառավարության նիստը պատմության տարեգրության մեջ կմտնի ոչ թե որպես արտահանման ծրագրերի քննարկում, այլ որպես պատմության մեջ առաջին դեպքը, երբ կառավարության ղեկավարը պաշտոնական միջոցառումը վերածեց սիրողական աստղաֆիզիկայի դասի՝ ստենդափի տարրերով։ Նիկոլ Փաշինյանը, ըստ ամենայնի, որոշել է, որ պղպեղի ու լոլիկի մասին ձանձրալի թվերն իր ուշադրությանը չեն արժանի, ու այնպիսի բան ասաց, որ ողջամիտ մարդու մազերը բիզ-բիզ կկանգնեն։
Պարզվում է՝ ամբողջ Տիեզերքը, ներառյալ Հայաստանը, արդեն 13 միլիարդ տարի սլանում է դեպի անդունդ։ Եվ սա, նրա խոսքով, ողբերգություն չէ, այլ նորմալ երևույթ։ Ավելին՝ մեզ դեռ մի ամբողջ տրիլիոն տարի է մնացել այդպես թռչելու։ Այնպես որ, սիրելի քաղաքացիներ, հանգստացեք․ քանի դեռ ընկնում ենք, ապրում ենք։ Կանգ առնելը վերջն է։ Հետևաբար՝ վարչապետին մի խանգարեք վայելել գործընթացը։
Ամեն ինչ, իհարկե, սկսվեց միանգամայն սովորական ձևով։ Էկոնոմիկայի նախարարի տեղակալ Արման Խոջոյանը, ինչպես ջանասեր աշակերտը, հաշվետվություն ներկայացրեց արտահանման մասին՝ 2325 տոննա պղպեղ, 1570 տոննա լոլիկ, 3,66 միլիոն ծաղիկ… Բայց Փաշինյանը՝ այս տնաբույծ փիլիսոփան, դեմքը ծռեց ու արտաբերեց․ «Այս թվերը շատերին քիչ բան են ասում»։ Իհարկե, քիչ բան են ասում։ Ինչպե՜ս կարող են տնտեսական ցուցանիշները համեմատվել համատիեզերական անկման մեծ տեսության հետ։ Եվ վարչապետը, մոռանալով այն ֆերմերներին, որոնք այդ նույն տոննաներն աճեցրել են, սկսեց դատողություններ անել «հարմարվողականության» մասին։ Նա որոշեց վերականգնել այդ բառի բարի համբավը, որը, նրա կարծիքով, հայերենում հնչում է հայհոյանքի պես։ Իբր հենց հարմարվողականությունն է մարդուն դարձրել բնության արքա։ Ոչ թե բանականությունը, ոչ թե խիղճը, ոչ թե արարելու ունակությունը, այլ հարմարվողականությունը։ Ըստ այդ տրամաբանության՝ դինոզավրերին վերապրած ուտիճը, երևի, պետք է տիեզերքի կայսրը լիներ։ Եվ ահա այս մարդն է ղեկավարում երկիրը։
Այնուհետև Փաշինյանը պատերազմ հայտարարեց «բևեռացված մտածողությանը»։ Նրան հոգնեցրել են «բարեկամներ» ու «թշնամիներ», «հաղթանակներ» ու «պարտություններ» բառերը։ Նա քաղաքացիներին կոչ է անում հրաժարվել աշխարհի սև ու սպիտակ ընկալումից։ Եվ նույն պահին, առանց աչքը թարթելու, նկարագրում է մի պատկեր, որտեղ բոլոր երկնային մարմիններն ընկնում են անդունդը։ Այսինքն՝ կա՛մ դու ընկնում ես անդունդը, կա՛մ ընկնում ես անդունդը։ Այլ տարբերակ պարզապես չկա։ Արդյո՞ք սա չէ բևեռացված մտածողության բարձրագույն ձևը։ Բայց լավ, մեր վարչապետը ծայրահեղությունների դեմ պայքարող մարդ է, ուստի նրա սեփական հակասությունները մենք պետք է ընկալենք որպես նուրբ դիալեկտիկա։
Ծրագրի մեխը վտանգի մասին զգուշացնողներին ուղղված պատասխանն էր։ Փաշինյանը, այնպիսի տեսքով, ասես հենց նոր բացահայտած լիներ երկրագնդի ձգողականության օրենքը, հայտարարեց․ «Պետք չէ մեզ վախեցնել, մենք առանց այդ էլ գիտենք, որ գլորվում ենք դեպի անդունդ»։ Ընդ որում՝ դա արդեն միլիարդավոր տարիներ է շարունակվում, և դեռ մեկ տրիլիոն տարի էլ պետք է ընկնենք։ Ուստի, սիրելի խուճապ տարածողներ, ձեր կանխատեսումներով հեռու գնացեք։ Մենք տեղյակ ենք։ Մենք հարմարվել ենք։ Մենք արդեն գրեթե երջանիկ ենք։ Եվ ընդհանրապես, եթե այս անկումը կանգ առնի, հենց այդ ժամանակ էլ իսկական վերջը կգա։ Բրավո։
Բայց ամենազզվելին այս կեղծ գիտական անհեթեթությունը չէ։ Ամենազզվելին այն է, թե ինչպես նա անցավ սգացող մարդկանց վրայով։ «Դուք կառավարության նիստ եք անցկացնում՝ երկիրը քանդվում է։ Դուք ջուր եք խմում՝ երկիրը քանդվում է։ Դուք սրճարանում եք նստում՝ երկիրը քանդվում է։ Դուք սև հագուստ չեք հագել ու ձեր գլուխը մոխիր չեք ցանել՝ երկիրը քանդվում է»։ Նա սա ասաց ժպիտով։ Ժպիտո՛վ։ Մի երկրում, որտեղ հազարավոր մայրեր սև են հագնում ոչ թե այն պատճառով, որ այդպես է պահանջում դրես-կոդը, այլ որովհետև նրանց որդիները պատերազմից չեն վերադարձել։ Որտեղ հայրերը նայում են դատարկ մահճակալներին։ Որտեղ պատերազմի հետևանքով հաշմանդամ դարձած երիտասարդները նորից ապրել են սովորում՝ առանց ձեռքերի ու ոտքերի։ Որտեղ բերք աճեցրած գյուղացին չի կարողանում այն վաճառել և պատրաստվում է կորցնել հողը։ Որտեղ շուկաները կորցրած գործարարը հաշվում է մինչև սնանկությունը մնացած օրերը։ Եվ այս մարդկանց վարչապետն իրեն թույլ է տալիս հեգնե՞լ։ Նրանց ցավի վրա է կատակո՞ւմ՝ գլխին մոխիր ցանելու մասին։ Վարչապետի պահվածքը անտակտություն անվանելը նույնն է, ինչ մեջքից խրված դանակը թեթև ծակոց անվանելը․ մեր առջև ոչ թե անտակտություն է, այլ կլինիկական, նրբագեղորեն մշակված սադիզմ, որին կնախանձեր անգամ սերիական մարդասպանը։
Ռուսաստանի հասցեին նրա հարձակումը նույնպես պատահական չէր։ Նա, ըստ էության, Մոսկվային ասում է․ մեզ աղետով մի վախեցրեք, մենք առանց այդ էլ գիտենք, որ գլորվում ենք դեպի անդունդ։ Այսինքն՝ նա ընդունում է, որ երկիրը խոր ճգնաժամի մեջ է, բայց իրավիճակը շտկելու փոխարեն առաջարկում է համակերպվել դրա հետ։ Չէ՞ որ եթե Տիեզերքն ընկնում է անդունդը, վարչապետին ի՞նչ մեղադրանք կարող է ներկայացվել։ Սա պարզապես տիեզերական գործընթաց է։ Չէ՞ որ ինքը չէր նախաձեռնել Մեծ պայթյունը։ Հանճարեղ է․ ձախողումների պատասխանատվությունը բարդել ֆիզիկայի օրենքների վրա։ Հենց նրա հանցավոր պոպուլիզմն է մեր ժողովրդից խլել Արցախը՝ այն ժողովրդից, որը հազարամյակներ շարունակ մշակել է այս հողը, աղոթել և իր նախնիներին թաղել այնտեղ, ու այն հանձնել պղծման, այլ ոչ թե երկրագնդի ձգողականությունը։ Հենց նրա որոշումներն են հանգեցրել դաշնակիցների հետ կապերի խզմանը, տնտեսական փոթորկին։ Եվ ահա հիմա նա, իր սխալներն ընդունելու փոխարեն, մեզ պատմում է տրիլիոն տարի տևող անկման մասին։ Վերջապես ընդունենք ակնհայտը․ որպես պետության ղեկավար նա բացարձակ զրո է, փոխարենը որպես շառլատան՝ բացառիկ վիրտուոզ, որին կնախանձեր անգամ Օստապ Բենդերը։
Թշնամին դարպասների մոտ է, տնտեսությունը փլուզվում է, մարդիկ կորցնում են ամեն ինչ․ այս պայմաններում տիեզերական այլաբանությունները հանցավոր բնույթ են ստանում։ Դրանք բթացնում են զգոնությունը, մարդկանց հաշտեցնում այն մտքի հետ, թե կատարվողը որևէ մեկի կայացրած որոշումների հետևանքը չէ, այլ անխուսափելի ֆիզիկայի օրենքների։ Եվ սա արդեն ծիծաղելի չէ։ Սա վտանգավոր է։ Որովհետև մինչ մենք ծիծաղում ենք վարչապետի կատակների վրա, իրական անդունդը շատ ավելի արագ է մոտենում, քան նա պատկերացնում է։ Նրա իշխանությունն արդեն վերածվել է սև խոռոչի, որը անդառնալիորեն Հայաստանը կլանում է դեպի այն անդունդը, որտեղ ոչինչ չի մնալու՝ ո՛չ հիշողություն, ո՛չ հույս, ո՛չ էլ՝ Հայաստանը։
