«ՊԱՀԵԼ ԱԹՈՌԸ» ՕՊԵՐԱՑԻՅԱՆ․ ՁԵՐԲԱԿԱԼՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ, ԿԱԴՐԱՅԻՆ ՆՇԱՆԱԿՈՒՄՆԵՐ ԵՎ ԽՈՆԱՐՀՈՒՄՆԵՐ ԲԱՔՎԻ ԱՌՋԵՎ

Վերջին շաբաթներին Հայաստանում տեղի ունեցողը պարզապես իրարից անջատ իրադարձությունների շղթա չէ, այլ միանգամայն փոխկապակցված սյուժե։ Նախկին նախագահ Քոչարյանի և նրա որդու ձերբակալությունը, Անվտանգության խորհրդի քարտուղարի հանկարծակի փոփոխությունը, կառավարության ծրագրում հնչող տարօրինակ շեշտադրումները՝ այս ամենը մեկ ընդհանուր պատկերի է վերածվում, որը հուշում է իշխանությունը ցանկացած գնով պահելու համար մտածված ծրագրի մասին։ Քաղաքագետ Հակոբ Բադալյանն իր «Օրվա թեման» հաղորդման շրջանակում հենց այսպես է գնահատում իրավիճակը։

Դե ինչ, տեսնենք՝ ի՞նչ պատկեր է ստացվում։

ԸՆՏՐԱԿԱՆ ՖՈՆԸ։ 2021 թվականին գործող վարչապետն ուներ բաղձալի սահմանադրական մեծամասնությունը։ 2026-ին՝ արդեն 49 տոկոս, և մեծամասնությունն էլ հօդս ցնդեց։ Հետաքրքիր է, որ ընտրություններից առաջ մեզ վախեցնում էին՝ մեծամասնություն չտաք՝ սեպտեմբերին պատերազմ կլինի։ Իսկ հիմա, երբ մեծամասնություն չկա, պատերազմի փոխարեն մեզ «ներքին տուրբուլենտություն» են մատուցում։ Ինչպես ասում են՝ պահանջարկը ծնում է առաջարկ, իսկ եթե պահանջարկ չկա՝ այն կարելի է արհեստականորեն ստեղծել։

ՔՈՉԱՐՅԱՆԻ ԳՈՐԾԸ։ Ծառուկյանի դեմ արշավը, երբ անհրաժեշտ արդյունքը չտվեց, գործի դրվեց երկրորդ նախագահը։ Եվ ահա նա արդեն կալանավորված է, իսկ նրա հետ միասին՝ նաև քաղաքականությամբ չզբաղվող որդին։ Խորհրդարանական բանավեճերի և ձերբակալության միջև եղած ժամանակային բացը պատահականություն չէ։ Եթե արդարադատությունը համակարգային գործեր, այլ ոչ թե ընտրովի, հարցերն էլ ավելի քիչ կլինեին։ Իսկ այսպես՝ սա դասական օրինակ է, երբ օրենքը ընդդիմախոսների դեմ օգտագործվում է որպես մահակ։

ԿԱԴՐԱՅԻՆ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ ԱԽ-ՈՒՄ։ Ամենաուշագրավ դրվագը Անվտանգության խորհրդի քարտուղարի փոփոխությունն է։ Արմեն Գրիգորյանին, որն ակտիվ էր արևմտյան ուղղությամբ (որտեղ մոդերատորի դերում հանդես է գալիս Լոնդոնը), փոխարինում է Ալեն Սիմոնյանը, ով վերջին շրջանում նկատելիորեն ջերմացել է Մոսկվայի նկատմամբ։ Ընդ որում՝ նշանակումն իրականացվել է խիստ գաղտնիության պայմաններում․ մամուլը դրա մասին իմացել է հրամանագրի հրապարակումից ընդամենը երկու ժամ առաջ, ինչը Հայաստանի համար իսկական նոնսենս է։ Իսկ նոր քարտուղարին առաջինը այցելեց Ռուսաստանի դեսպանը՝ հենց այն օրը, երբ սկսեցին «մշակել» Քոչարյանի գործը։ Այս ամենը շատ է հիշեցնում սինխրոն լող, որտեղ ջրի տակ ֆիգուրներն են փոխում։

ԿԱՌԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԾՐԱԳԻՐԸ։ Խորհրդարանում հնգամյա ծրագրի ներկայացումը անգամ քաղաքականության մեջ թրծված գործիչներին զարմացրեց ։ Հայրենասիրական ճառերի և տնտեսական խոստումների փոխարեն՝ Բաքվի ուղղությամբ անվերջ խոնարհումներ։ Տպավորություն էր ստեղծվում, թե ելույթ է ունենում ոչ թե Հայաստանի վարչապետը, այլ Ադրբեջանի նախագահը։ Գուցե սա դիվանագիտության նուրբ ձև է՞։ Բայց եթե այդպես է, ապա այն ավելի շատ հիշեցնում է դիրքերի միակողմանի հանձնում՝ առանց որևէ փոխադարձ քայլի։

ԱՇԽԱՐՀԱՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՖՈՆԸ։ Այս ամենի հետևում «Մեծ խաղն» է։ Դեպքերից քիչ առաջ ԿՀՎ տնօրենը անսպասելի այցով մեկնել էր Մոսկվա՝ առաջին անգամ վերջին հինգ տարվա ընթացքում։ Ուրեմն Վաշինգտոնի և Կրեմլի միջև լուրջ խոսակցություն է ընթանում, և Կովկասն այստեղ ամենևին էլ վերջին թեման չէ։ Հաշվի առնելով, որ Լոնդոնն ավանդաբար հենվում է Բաքվի վրա՝ Երևանում բրիտանական ազդեցության թուլացումը կարող է ադրբեջանցիներին մղել ավելի կոշտ գործողությունների։ Հայաստանի ղեկավարությունը, կարծես, փորձում է չեզոքացնել այդ ռիսկը՝ Ադրբեջանին կանխավ զիջումներ անելով և սեփական հատուկ ծառայություններում կադրային վերադասավորումներ կատարելով։ Իսկ Երևանի և Բաքվի՝ ՇՀԿ-ին անդամակցելու հայտը, որը ներկայացվել է Վաշինգտոնյան համաձայնությունից հետո, այդպես էլ օդում կախված է մնում՝ ևս մեկ վկայություն, որ ռազմավարությունը դեռևս ամբողջությամբ գրված չէ։

ԵԶՐԱԿԱՑՈՒԹՅՈՒՆ։ Ներսում՝ սանձերի ձգում, դրսում՝ զիգզագներ։ Այս ամենն առայժմ աշխատում է Նիկոլ Փաշինյանի վարչապետի աթոռը պահպանելու, այլ ոչ թե պետությունն ամրապնդելու ուղղությամբ։ Եթե այսպես շարունակվի, աշունը կարող է բերել ոչ միայն քաղաքական, այլև ինստիտուցիոնալ ցնցումներ։ Եվ այդ ժամանակ արդեն հեգնանքի ժամանակ չի լինի։