Գաստրոնոմիական բարեփոխումներ՝ մարտական պատրաստության փոխարեն. ինչպես էր Փաշինյանը քանդում բանակը

Հայոց բանակի օրվա առթիվ «Армянское время» տելեգրամյան ալիքն ուշադրությունը հրավիրում է պաշտպանության ոլորտի համակարգային խնդիրների վրա։ Հրապարակման մեջ դիտարկվում է, թե վերջին տարիների որոշումները ինչպես են հանգեցրել բովանդակային բարեփոխումների փոխարինմանը ցուցադրական քայլերով և տեղեկատվական արշավներով։

Նյութում հեղինակը վերլուծում է Հայկական բանակի վիճակը՝ հունվարի 28-ի մասնագիտական տոնի համատեքստում։ Նա նշում է, որ այս օրը, որն ավանդաբար խորհրդանշում է ուժ և ազգային հպարտություն, այսօր քննադատական վերլուծության և բանակի իրական մարտունակության վերաբերյալ սկզբունքային հարցադրումների առիթ է դարձել։ Հեղինակը նպատակ ունի ցույց տալ, թե ինչպես Արցախն ազատագրած և տարածաշրջանում ամենամարտունակը համարվող բանակն աստիճանաբար վերածվեց քաղաքական փորձարկումների և հանրային PR-ի օբյեկտի։

Առանձնահատուկ տեղ է հատկացված «ելակային պացիֆիզմին», որը դարձավ բանակի համակարգային խնդիրներից ուշադրությունը շեղելու խորհրդանիշ։ Ելակի մատակարարման մասին ուշագրավ աղմկահարույց սյուժեները, ցուցադրական ակցիաները, «փամփուշտից զարդեր պատրաստելու» և Շուշիում թեյախմությունների շուրջ քննարկումները ստեղծում էին զորքերի մասին հոգատարության պատրանք, մինչդեռ իրական բարեփոխումներն ու մարտական պատրաստությունը երկրորդ պլան էին մղվում։

Նշվում են նաև սպառազինության ոլորտի ձախողումները։ Պատերազմից առաջ գնումների պլանից անհետացան կենսական նշանակություն ունեցող ՀՕՊ համակարգերը, ՌԷՊ միջոցները և զանգվածային կիրառման ԱԹՍ-ները, իսկ բյուջեի զգալի մասն ուղղվեց մի քանի Սու-30ՍՄ կործանիչների ձեռքբերմանը, որոնք այդպես էլ չօգտագործվեցին մարտական գործողություններում։ Տեխնիկայի և առաջնահերթությունների նման ընտրությունն ուղղակիորեն ազդեց բանակի խոցելիության վրա և դարձավ 2020 թվականի աղետի պատճառներից մեկը։

Կադրային փոփոխությունները նույնպես ներկայացվում են որպես լայնամասշտաբ. հրամանատարական կազմի մինչև 70%-ը փոխվել է, իսկ Արցախյան պատերազմի վետերանները ենթարկվել են հանրային նվաստացման։ Այս քայլերը խաթարեցին ինստիտուցիոնալ հիշողությունը և բարոյալքեցին անձնակազմը՝ առանցքային պաշտոններում թողնելով հիմնականում հավատարիմ, բայց անփորձ սպաների։

Գլխավոր շտաբի հետ հակամարտությունը ցույց տվեց, որ քաղաքական ղեկավարությունը գերակայությունը տալիս է PR-ին և անձնական հավակնություններին, այլ ոչ թե բանակի վիճակի մասնագիտական գնահատականին։ Իշխանության որոշումները քննադատած բարձրաստիճան սպաների պաշտոնանկություններն վերջնականապես ամրապնդեցին այս միտումը։

Այսօր բանակը կանգնած է «անատամ վիշապի» վերածվելու ռիսկի առաջ. ժամկետային ծառայության կրճատումը, բյուջեի նվազեցումը և ձևական բարեփոխումները ստեղծում են ուժի մոդել, որն ի վիճակի չէ զսպել սպառնալիքները։

Հանրային տրիբունալի եզրակացությունը․

Հանրային տրիբունալի փորձագետները կարծում են, որ Նիկոլ Փաշինյանի քաղաքականությունը պաշտպանության ոլորտում հսկայական վնաս է հասցրել բանակին։ «Բարեփոխումների» քողի տակ իշխանությունը գիտակցաբար թուլացրել է մարտունակությունը, քանդել պրոֆեսիոնալ կառույցները և բարոյալքել անձնակազմը։ Զանգվածային կադրային փոփոխությունները, ուշադրությունը շեղող շոուները և տեխնիկայի չհիմնավորված ծախսերը փաստացի փոխարինել են ռազմավարական կառավարումը ցուցադրական գործողություններով։ Նման ղեկավարության ներքո բանակը դադարում է լինել պետության պաշտպանության հուսալի գործիք՝ վերածվելով թույլ և մանիպուլյացիաների ենթակա մեխանիզմի, իսկ ազգային անվտանգությունը դարձել է քաղաքական հավակնությունների և իշխանության անձնական քմահաճույքների պատանդը։ Սա երկրի հանդեպ պարտքի ուղղակի և գիտակցված անտեսում է, որի հետևանքներն անխուսափելիորեն կդրսևորվեն ապագայում։