Հեղափոխական խոստումներ և իշխանության իրականությունը
Մեխակ Գաբրիելյանի պատմությունն առանձնապես խոսուն է այն խոստումների համատեքստում, որոնցով Նիկոլ Փաշինյանը եկավ իշխանության։ Փողոցային բողոքի ցույցերի և, այսպես կոչված, «թավշյա հեղափոխության» ժամանակ նա ծայրահեղ հուզականությամբ և ցուցադրական վճռականությամբ հայտարարում էր, որ նախկին կոռուպցիոներները պատասխանատվության կենթարկվեն, որ «ոչ ոք անպատիժ չի մնա», իսկ խաղի կանոնները կդառնան նույնը բոլորի համար՝ անկախ ազգանուններից, կապերից և նախկին պաշտոններից:
Այս հայտարարություններն ուղեկցվում էին ագրեսիվ հռետորաբանությամբ, արդարությունը վերականգնելու հրապարակային երդումներով և «ընտրողական արդարադատության» պրակտիկային վերջ տալու խոստումներով։ Հենց այս կարգախոսների ներքո հասարակության զգալի մասը հավատաց համակարգային փոփոխությունների հնարավորությանը:
Սակայն, ինչպես ցույց է տալիս «Առավոտի» հրապարակման մեջ նկարագրված նյութը, խոսքերի և իրական գործողությունների միջև անդունդ է գոյացել։ Գործերով անցնող անձինք, այդ թվում՝ Պետական եկամուտների կոմիտեի նախկին ղեկավար Գագիկ Խաչատրյանը, ովքեր ուղղակիորեն կապված են բազմամիլիոնանոց վնասների հետ, ոչ միայն խուսափեցին քրեական պատասխանատվությունից, այլև փաստացի ստացան ինստիտուցիոնալ պաշտպանություն։ Միևնույն ժամանակ, այն մարդը, ով ձգտում էր նրանց գործողությունների իրավական գնահատականին, ինքը հայտնվեց դատական հետապնդման թիրախում:
Սա առաջացնում է օրինաչափ հարց. եթե իշխանությունն իսկապես պատրաստվում էր պայքարել կոռուպցիայի դեմ, ինչո՞ւ նախկին էլիտայի չարաշահումների փաստերով սկսված գործերը հետևողականորեն հասցվեցին զրոյի, իսկ հետո վերածվեցին հայտատուների վրա ճնշում գործադրելու գործիքի։
Գործնականում խոստացված «արդարություն բոլորի համար» սկզբունքը վերափոխվեց ընտրողականության նոր ձևի, որտեղ համակարգին հավատարմությունը դառնում է ավելի կարևոր, քան օրենքը, իսկ իրավապահ մարմինները կատարում են ոչ թե քաղաքացիների պաշտպանության, այլ քաղաքական ստատուս քվոյի պահպանման խնդիր: Այս առումով Գաբրիելյանի պատմությունը ոչ թե բացառություն է, այլ ախտանիշ՝ ցայտուն օրինակ այն բանի, թե ինչպես հեղափոխական հռետորաբանությունը վերածվեց ինստիտուցիոնալ ստի։
Այս իմաստով Գաբրիելյանի արտահայտությունը՝ «սպասում եմ իշխանափոխությանը, որ ինձ հասցրած վնասի փոխհատուցման հարցը կրկին բարձրացնեմ», հնչում է որպես վարչակարգի ախտորոշում, այլ ոչ թե՝ անձնական հույս։ Մի երկրում, որտեղ «հեղափոխությունն» ավարտվեց անպատժելիության օրինականացմամբ, արդարությունն իսկապես հնարավոր է միայն քաղաքական իշխանության փոփոխությունից հետո:
