Բորիս Մուրազի. սորոսական սատելիտներ, ԱԱԾ և լռեցված հարցեր
«Մուրազի Ժամ» վերլուծական հաղորդման ընթացքում հաղորդավար Բորիս Մուրազին անդրադարձավ մի թեմայի, որը, նրա ձևակերպմամբ, վաղուց դուրս է եկել առանձին դեպքերի շրջանակից և վերածվել է համակարգային երևույթի։ Խոսքը այն շրջանակների մասին էր, որոնք, ըստ հաղորդման, գործել և գործում են որպես գործող իշխանությունների սատելիտներ՝ ներկայանալով որպես անկախ քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչներ։
Բորիս Մուրազին նկատեց, որ տարիներ շարունակ Սորոսի հիմնադրամից ֆինանսավորում ստացած մի շարք գործիչներ այսօր էլ շարունակում են ակտիվ դեր խաղալ քաղաքական գործընթացներում։ «Մուրազի Ժամ»-ում շեշտվեց, որ հետաքրքիր օրինաչափություն կա․ երբ Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը որևէ թեզ է առաջադրում կամ որևէ անձի է թիրախավորում, նույն մարդիկ անմիջապես, «անկախ» գործչի դիրքերից, սկսում են պաշտպանել այդ թեզը՝ հաճախ ավելի մեծ եռանդով, քան իշխանական թիմի ներկայացուցիչները։
Հաղորդման ընթացքում Բորիս Մուրազին առանձնացրեց Դանիել Իոնիսյանի օրինակը՝ նշելով, որ վերջինս ինքն էլ չի հերքում իր սորոսական անցյալը։ Նա հիշեցրեց, որ Իոնիսյանը վերջին շրջանում հենվել է իշխանությունների կողմից շրջանառության մեջ դրված մի փաստաթղթի վրա և հայտարարել, թե Եզրաս սրբազանը եղել է ՊԱԿ (ԿԳԲ) գործակալ։ Միևնույն ժամանակ նա քննադատել է թե՛ ընդդիմությանը, թե՛ հասարակության այն շերտերին, որոնք կասկածի տակ են դրել այդ փաստաթղթի իսկությունը։
Բորիս Մուրազին հաղորդման ընթացքում շեշտեց, որ խնդիրը միայն այդ փաստաթղթի կեղծ կամ իրական լինելը չէ։ Նրա խոսքով՝ այստեղ փորձ է արվում հասարակությանը պարտադրել մի թեզ, ըստ որի՝ խորհրդային տարիներին պետական համակարգի հետ չհակադրվող յուրաքանչյուր մարդ ենթակա է դատապարտման։ «Մուրազի Ժամ»-ում հիշեցվեց, որ Խորհրդային Միությունը նաև Հայաստանի պետականությունն էր, և այդ համակարգում ապրած քաղաքացիների համար համագործակցության որոշ ձևեր պարզապես անխուսափելի էին։ Հաղորդման ընթացքում նշվեց նաև, որ նույնիսկ խորհրդային տարիներին գործող հոգևորականները չէին կարող ամբողջությամբ դուրս մնալ հատուկ ծառայությունների վերահսկողությունից։
Այնուհետև հաղորդավարն անցավ հիմնական հարցադրումներին։ «Մուրազի Ժամ»-ում հիշեցվեց Դանիել Իոնիսյանի դիրքորոշումը Գեորգի Կուտոյանի նշանակման ժամանակ։ Բորիս Մուրազին մեջբերեց Նիկոլ Փաշինյանին պատկանող թերթում հրապարակված հոդվածը, որտեղ Իոնիսյանը գովերգում էր նորանշանակ ԱԱԾ տնօրենին՝ ներկայացնելով նրան որպես երիտասարդ, արևմտյան կրթությամբ, կոռուպցիայից զերծ պաշտոնյա։
Հաղորդման ընթացքում Բորիս Մուրազին ուշադրություն հրավիրեց մի հակասության վրա․ ըստ նույն Իոնիսյանի՝ Սերժ Սարգսյանի իշխանությունը հանցավոր և ապօրինի ռեժիմ էր, սակայն հենց այդ «հանցավոր ռեժիմի» օրոք ապօրինաբար նշանակված ԱԱԾ պետը նրա կողմից ներկայացվում էր դրական լույսի ներքո։ «Մուրազի Ժամ»-ում բարձրաձայնվեց նաև այն փաստը, որ Կուտոյանի կենսագրության մեջ առկա էին լուրջ անհամապատասխանություններ՝ մասնավորապես զինվորական ծառայության բացակայության հարցում։
Հաղորդավարը հարց հնչեցրեց՝ որտեղի՞ց էր Դանիել Իոնիսյանը այդքան վստահ խոսում ԱԱԾ ներսում սպասվող փոփոխությունների, Ռուսաստանի ազդեցության նվազեցման մասին։ Հաղորդման տրամաբանությամբ՝ այդպիսի տեղեկացվածությունը պատահական չէր կարող լինել։
Առանձնահատուկ ուշադրություն դարձվեց այն հանգամանքին, որ Գեորգի Կուտոյանը նույնպես եղել է Սորոսի հիմնադրամի շահառու։ Բորիս Մուրազին նշեց, որ հենց այդ շրջանակում էլ, ըստ նրա ենթադրության, կարող էր ձևավորվել նրա մտերմությունը Դանիել Իոնիսյանի հետ։ Այդ մտերմության մասին, Մուրազիի կարծիքով, վկայում էր նաև Իոնիսյանի գրառումը Կուտոյանի մահվան օրը, որտեղ նա հայտարարում էր, թե վերջինս «շատ բան գիտեր Սերժ Սարգսյանի և ԱԱԾ-ի մասին»։
Այս կետում հաղորդավարը բարձրաձայնեց առանցքային հարցեր․
- Արդյո՞ք Սերժ Սարգսյանի օրոք ԱԱԾ-ն փորձել է համագործակցության առաջարկ անել Դանիել Իոնիսյանին։
- Արդյո՞ք նա ընդունել է այդ առաջարկը՝ ի տարբերություն այլ քաղաքական գործիչների, որոնց առաջ, ինչպես հաղորդման ընթացքում հիշեցվեց, «բոլոր դռները փակվել են»։
Հաղորդման ընթացքում Բորիս Մուրազին հիշեցրեց նաև կոնկրետ դրվագներ, երբ ԱԱԾ աշխատակիցների կողմից նման առաջարկներ արվել են քաղաքական գործիչներին, և ընդգծեց, որ այդ տարիներին Դանիել Իոնիսյանի առաջ, ի տարբերություն շատերի, մեդիա դաշտի բոլոր հարթակները բաց էին։
Ամփոփման հատվածում Բորիս Մուրազին ընդգծեց, որ այս ամենը մեղադրանք չէ, այլ հարցերի շարան, որոնք մինչև այսօր մնում են անպատասխան։ Նրա խոսքով՝ մինչ Եզրաս սրբազանի կամ այլ անձանց վերաբերյալ գնահատականներ տալը, հանրությունը իրավունք ունի լսելու պարզ պատասխաններ այն մասին, թե ինչ կապեր են եղել նախկին իշխանությունների օրոք ԱԱԾ-ի, սորոսական շրջանակների և առանձին գործիչների միջև։
Բորիս Մուրազին եզրափակեց հաղորդումը՝ նշելով, որ այս հարցերը վերաբերում են ոչ միայն անցյալին, այլ նաև Հայաստանի ներկա և ապագա ազգային անվտանգության համակարգին։
