Արթուր Համբարձումյան՝ լռությունը պետության կործանման հիմնական գործոնն է

Արթուր Համբարձումյանը YouTube–ում իր հերթական վիդեոհաղորդման ընթացքում բարձրացրել է այն հարցերը, որոնք հայ հանրային դաշտում կամ գիտակցաբար լռեցվում են, կամ դուրս են մղվում հասարակության ուշադրության կենտրոնից: Նրա գնահատմամբ՝ վերջին տարիներին հայկական հասարակությունը սովորել է հանդուրժել այն, ինչ դեռ վերջերս համարվում էր անընդունելի:
Սկսած առաջին րոպեներից Համբարձումյանը ընդգծում է, որ խոսքը չի վերաբերում իրեն անձամբ և նրան, թե ինչպես են իրեն ընկալում՝ համարվում է նա հայրենասեր, դավաճան կամ պրովոկատոր: Բարձրացվող հարցերը, ըստ նրա, վերաբերում են յուրաքանչյուրին, ով ապրում է Հայաստանում կամ ունի այստեղ հարազատներ: Այս հարցերը անմիջականորեն ազդում են անվտանգության, արժանապատվության և ընտանիքների ապագայի վրա, ուստի չեն կարող դիտվել որպես անձնական կարծիք կամ «քաղաքական պատվեր»:
Տեսանյութի կենտրոնական թեմաներից մեկը դարձել է ՀՀ պաշտպանության նախարարության փաստացի խոստովանություն՝ որոշ դիրքերում ծառայության անցկացման պայմանների վերաբերյալ, այդ թվում՝ Սև Լիճի շրջանում: Համբարձումյանը ուշադրություն է հրավիրում այն փաստի վրա, որ գերատեսչությունը փաստացի հաստատել է՝ հայկական զինվորները, իրենց ծառայության դիրքերին անցնելիս, ենթարկվում են ադրբեջանական վերահսկողության, զննության և նվաստացման: Այդ ընթացքում, ինչպես նշում է տեսանյութի հեղինակը, խորհրդարանում, կառավարությունում և իրավական համակարգում այս հարցի շուրջ պահպանվում է լռություն:
Համբարձումյանը հատուկ քննադատություն է հղում լրագրողական համայնքին և որոշ լրատվամիջոցների խմբագրական քաղաքականությանը, որը քար լռություն է պահպանում իշխանությունների և ընդդիմության անընդունելի գործողությունների ֆոնին: Նա այս վարքագիծը համարում է ոչ թե մասնագիտական զգուշություն, այլ մասնակցություն լռեցման համակարգի մեջ :
Լայն համատեքստում Համբարձումյանը խոսում է այն երևույթների նորմալացման մասին, որոնք ցանկացած պետությունում պիտի լայն քաղաքական և հասարակական արձագանք առաջացնեին: Նրանց թվում՝ Անդրանիկ Քոչարյանի ցեղասպանության զոհերի «վերահաստատման» անհրաժեշտության վերաբերյալ հայտարարությունները, բարձրագույն պաշտոնյաների գործակալական գործունեության մեղադրանքները մնացին առանց որևէ հետևանք և քննության, զինվորների ուղարկումը իշխանությունների կողմից վիճելի համարվող կամ հակառակորդի վերահսկողության տակ գտնվող տարածքներ: Նրա խոսքով՝ հասարակությունը ընդունել է սա որպես փաստ:
Այս համատեքստում Համբարձումյանը ընդգծում է, որ հասարակական դժգոհությունը հաճախ հայտնվում է երկրորդական թեմաների շուրջ՝ օրինակ, վառելիքի ներկրման շուրջ: Այս հակադրությունը նա դիտարկում է որպես հասարակական առաջնահերթությունների խորը դեֆորմացիայի ախտանիշ, երբ սկզբունքային հարցերը փոխարինվում են անվտանգ և հարմար սկանդալային առիթներով:
Ելույթի առանձին հատվածն անդրադառնում է ընդդիմության դերակատարմանը: Համբարձումյանը պնդում է, որ Հայաստանում վաղուց առկա է իշխանության և ընդդիմության միջև սահմանների աղավաղում, իսկ բազմաթիվ քաղաքական և հասարակական գործիչներ փաստացի ներգրավված են փոխադարձ պաշտպանության համակարգում: խորհրդարանում կոշտ հարցերի բացակայությունը, առանցքային որոշումներին իրավաբանական և քաղաքական գնահատական տալուց հրաժարվելը նա համարում է գիտակցված ընտրություն, ոչ թե թույլ կողմ կամ ռեսուրսների բացակայություն:
Տեսանյութում մեծ ուշադրություն է հատկացվում նաև եկեղեցական թեմային: Համբարձումյանը քննադատում է եկեղեցու «ընտրովի պաշտպանությունը», որը, ըստ նրա, սահմանափակվում է հայտարարություններով և հռետորաբանությամբ, սակայն անհետանում է այն իրավիճակներում, երբ առնչվում է հայկական առաքելական եկեղեցու բազմադարյա ավանդույթներին: Համբարձումյանը նաև ուշադրություն է դարձնում իշխանությունների ընտրողական և հակասական քաղաքականությանը՝ առաքելական եկեղեցու նկատմամբ: Նա հիշեցնում է, որ Նիկոլ Փաշինյանի այսպես կոչած «թավշյա հեղափոխությունը» տեղի է ունեցել «Մերժիր Սերժին» կարգախոսի ներքո, սակայն արդյունքում ճնշման և քրեական հետապնդման տակ հայտնվեց ոչ թե նախկին նախագահը, այլ Շիրակի թեմի առաջնորդը՝ արքեպիսկոպոս Միքայել Աջափահյանը: Այս փաստը Համբարձումյանը դիտարկում է որպես ցուցիչ, որ ժողովրդավարական փոփոխությունների կարգախոսների տակ փաստացի իրականացվում է ճնշում եկեղեցական կառույցների և աստիճանավորների վրա, որոնք չեն տեղավորվում քաղաքական կոնյուկտուրայի մեջ:
Չնայած կոշտ ձևակերպումներին, Համբարձումյանը ընդգծում է, որ նա չի կոչում պատժել և չի պահանջում հավատալ իրեն առանց վերլուծության: Ընդհակառակը, նա առաջարկում է ապացուցել իր տեսությունների սխալը փաստերով և հրապարակայնորեն: Տվյալ սխալի ապացուցման դեպքում, ըստ նրա, պատրաստ է ներողություն խնդրել և դադարեցնել հանրային գործունեությունը:
Տեսանյութի ավարտին Համբարձումյանը գալիս է մի եզրահանգման, որը կարմիր թելով է անցնում իր ամբողջ ելույթի միջով․ որ հիմնական խնդիրը ոչ միայն և ոչ այնքան արտաքին ճնշումների կամ կոնկրետ քաղաքական անձանց գործողությունների մեջ է, այլ առավելապես կատարվողի հետ հասարակության համաձայնությանն մեջ: Մինչ հասարակությունը պատրաստ է հանդուրժել համակարգային խախտումները, արժանապատվության և պատասխանատվության կորուստը, ցանկացած մասնավոր սկանդալ միայն շեղում է էությունից: Եվ հենց այս լուռ համաձայնությունը, ըստ նրա, դառնում է պետության կործանման հիմնական գործոն:
Հանրային Տրիբունալի հայտարարությունը
Հանրային Տրիբունալը համարում է, որ Արթուր Համբարձումյանի արտահայտած դիրքորոշումը հիմնավորված է և արժանի է հասարակական և իրավական ուշադրության: Նրա բարձրացրած հարցերը անձնական գնահատական չեն և վերաբերում են իշխանության, ընդդիմության, ինստիտուտների և հասարակության պատասխանատվության հիմնարար խնդիրներին: Հանրային Տրիբունալը կիսում է հեղինակի մտահոգությունը այն մասին, որ Հայաստանում ձևավորվել է վտանգավոր իրավիճակ՝ հասարակության հանդուրժողականություն գործընթացների նկատմամբ, որոնք անմիջականորեն ազդում են ինքնիշխանության, անվտանգության, մարդկային արժանապատվության և պետականության վրա: Այս կապակցությամբ Տրիբունալը դիտարկում է ներկայացված նյութը որպես ճշմարտության, հաշվետվության և իրողությունների հանրային գնահատման նկատմամբ հասարակական պահանջի կարևոր վկայություն:

